Wymagania dla instalacji hydrantowej nie sprowadzają się do stwierdzenia, że hydrant jest potrzebny w budynku ZL albo PM. O obowiązku decydują jednocześnie kategoria strefy pożarowej, wysokość budynku, powierzchnia, gęstość obciążenia ogniowego, liczba kondygnacji oraz – w garażu – liczba stanowisk.
Dlatego projektant najpierw kwalifikuje obiekt, następnie dobiera hydrant 25, 33, 52 albo zawór 52, a dopiero później sprawdza zasięg, jednoczesność poboru, ciśnienie i źródło wody. Ponadto w poradniku pokazuję pełną ścieżkę według §§ 18–25 rozporządzenia MSWiA oraz PN-EN 671-1:2012, PN-EN 671-2:2012 i PN-EN 671-3:2009.
Wymagania dla instalacji hydrantowej – zacznij od klasyfikacji
Punktem wyjścia jest strefa pożarowa, a nie pojedyncze pomieszczenie ani potoczna nazwa obiektu. Najpierw trzeba więc ustalić kategorię ZL, PM albo funkcję garażową. Następnie sprawdza się grupę wysokości budynku, powierzchnię strefy, gęstość obciążenia ogniowego oraz wyjątki zapisane w § 19.
Co ważne, hydrant wewnętrzny i zawór 52 nie są tym samym urządzeniem. Hydrant 25 lub 33 ma wąż półsztywny, hydrant 52 – wąż płasko składany, natomiast zawór 52 jest punktem poboru bez wyposażenia w wąż pożarniczy. W rezultacie obowiązki mogą się na siebie nakładać.
Stan prawny: 29 sierpnia 2026 r. Wymagania dla instalacji hydrantowej sprawdzono w urzędowym tekście jednolitym rozporządzenia. Jednak późniejsza nowelizacja z 21 listopada 2024 r. nie zmieniła progów ani parametrów z §§ 19–25.
Kiedy hydrant 25, 33 lub 52 jest wymagany według § 19?
Najwięcej błędów powstaje wtedy, gdy progi zastępuje się ogólną listą kategorii ZL. Tymczasem § 19 tworzy kilka osobnych ścieżek. Dlatego wymagania dla instalacji hydrantowej należy czytać łącznie z wyjątkami i dopuszczeniami opisanymi pod tabelami.
Hydrant 25 w ZL i hydrant 33 w garażu – tabela decyzyjna
Hydrant 52, zamiana na hydrant 33 i zawór 52
Wymagania dla instalacji hydrantowej – wydajność i ciśnienie
Jednak dobór typu urządzenia nie kończy projektu. Zgodnie z § 22 minimalną wydajność mierzy się na wylocie prądownicy. Jednocześnie ciśnienie na zaworze odcinającym musi zapewnić tę wydajność z uwzględnieniem średnicy dyszy, lecz nie może być mniejsze niż 0,2 MPa.
Wymagania dla instalacji hydrantowej – punkt najniekorzystniejszy
Najpierw projektant wyznacza drogę od źródła do hydrantu lub zaworu niekorzystnego ze względu na wysokość i opory. Następnie sumuje różnicę wysokości, straty liniowe, opory miejscowe i wymagane ciśnienie na zaworze. Ponadto sprawdza pracę przy wymaganej liczbie równocześnie działających punktów, a nie tylko przy jednym otwartym hydrancie.
Przykład: w budynku średniowysokim ze strefą ZL I o powierzchni 1200 m² wymagane są hydranty 25. Następnie, zgodnie z § 23, należy przyjąć jednoczesny pobór z dwóch sąsiednich hydrantów, czyli co najmniej 2,0 dm³/s, a więc 7,2 m³/h. W rezultacie pompę i przewody sprawdza się dla tego przepływu oraz ciśnienia w punkcie niekorzystnym.
Ile hydrantów musi działać jednocześnie?
Ponadto § 23 wiąże przepływ obliczeniowy z powierzchnią, wysokością i ryzykiem strefy. Dlatego sama minimalna wydajność jednego urządzenia nie jest jeszcze wydajnością całej instalacji.
Zasilanie: sieć, zbiornik czy pompownia?
Zdanie, że każda instalacja musi mieć „dedykowane źródło”, jest zbyt szerokie. Jednak § 24 dopuszcza zasilanie z zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej albo ze zbiorników o odpowiednim zapasie, bezpośrednio lub za pomocą pompowni. Warunkiem jest ponadto spełnienie wydajności, ciśnienia i jednoczesności z §§ 22–23.
„z zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej lub ze zbiorników […] bezpośrednio albo za pomocą pompowni przeciwpożarowej”
§ 24 ust. 1 rozporządzenia MSWiA – urzędowy tekst aktu
Interpretacja autora: przepis opisuje dopuszczalne układy zasilania, a nie jeden obowiązkowy schemat. Ponadto § 18 wymaga zasilania hydrantów wewnętrznych co najmniej przez godzinę. Dlatego źródło dobiera się na podstawie bilansu i charakterystyki sieci, a nie nazwy urządzenia.
Przykład z praktyki: jeżeli sieć zewnętrzna zapewnia przepływ, lecz nie utrzymuje wymaganego ciśnienia w najwyższym hydrancie, potrzebna może być pompownia. Z kolei brak wystarczającego przepływu albo wymaganego czasu zasilania może prowadzić do zastosowania zbiornika.
Szczególne wymagania dla budynków wysokich i wysokościowych
Dlatego dla budynków wysokich i wysokościowych zasadą jest zapas co najmniej 100 m³ w jednym lub kilku zbiornikach przeznaczonych wyłącznie do celów przeciwpożarowych. Przepis przewiduje jednak warianty 50, 25, a w szczególnym przypadku 6 m³, jeżeli spełniono dokładnie opisane warunki zasilania z sieci. Ponadto dla wysokich budynków ZL IV dopuszczono bezpośrednie zasilanie z sieci o wydajności co najmniej 10 dm³/s.
Jednak nie są to liczby, które można wybierać dowolnie. Ponadto część dopuszczeń wymaga nasady DN 75 od strony drogi pożarowej, umożliwiającej zasilanie instalacji z samochodów gaśniczych.
Wymagania dla instalacji hydrantowej – rozmieszczenie i zasięg
Dlatego hydranty i zawory 52 umieszcza się przy drogach komunikacji ogólnej, między innymi przy wejściach do budynku i klatek schodowych, w przejściach, korytarzach i holach, przy wejściach na poddasza oraz przy wyjściach z pomieszczeń PM. Ponadto urządzenia muszą znajdować się na każdej wymaganej kondygnacji.
- Wysokość zaworu: 1,35 ± 0,1 m od poziomu podłogi.
- Dostęp: przed urządzeniem pozostawia się przestrzeń do rozwinięcia linii gaśniczej.
- Zasięg w ZL: 3 m rzutu dla prądu rozproszonego stożkowego w budynku o więcej niż jednej kondygnacji nadziemnej.
- Zasięg w pozostałych budynkach: 10 m.
- Długość węża: przyjmuje się zgodnie z właściwą normą i wyrobem, a nie jako dowolną wartość „20 lub 30 m”.
W praktyce zasięg sprawdza się na rzucie z uwzględnieniem rzeczywistej trasy rozwinięcia węża, ścian, zamykanych drzwi i wyposażenia. Dlatego okrąg narysowany wokół szafki nie jest jeszcze dowodem pokrycia całej strefy.
Przewody, średnice i kolor czerwony – co naprawdę wynika z § 25?
Co ważne, analizowane rozporządzenie nie nakazuje generalnie malowania wszystkich przewodów instalacji hydrantowej na czerwono. Dlatego nie można przedstawiać czerwonej powłoki jako samodzielnego obowiązku z § 25. Ponadto sposób identyfikacji przewodów trzeba ustalić w projekcie, dokumentacji technicznej i odpowiednich zasadach oznakowania.
Jednocześnie § 25 nie ogranicza materiału wyłącznie do rur stalowych. Dlatego przewody, z których pobiera się wodę do gaszenia, wykonane z materiałów palnych wymagają obudowy EI 60, z opisanym w przepisie wyjątkiem dla pionów w odpowiednio wydzielonych klatkach schodowych.
Ponadto instalację zabezpiecza się przed zamarznięciem; w części nieogrzewanej dopuszczalna jest instalacja sucha z odpowiednim nawadnianiem. Przewody muszą być obwodowe i zasilane co najmniej z dwóch stron, gdy jeden przewód zasila więcej niż trzy piony albo więcej niż pięć hydrantów.
PN-EN 671-1, PN-EN 671-2 i PN-EN 671-3 – zakres norm
Rozporządzenie określa, gdzie urządzenie jest wymagane i jakie parametry ma zapewnić. Natomiast seria PN-EN 671 opisuje właściwości samych hydrantów oraz ich utrzymanie. Dlatego tych dwóch poziomów nie należy mieszać.
Przeglądy i konserwacja hydrantów wewnętrznych
Przede wszystkim eksploatacyjne wymagania dla instalacji hydrantowej wynikają łącznie z przepisów, norm, DTR i instrukcji producenta. Przegląd urządzeń wykonuje się w terminach przez niego ustalonych, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Ponadto osoba odpowiedzialna powinna prowadzić regularne oględziny wszystkich hydrantów w odstępach zależnych od warunków otoczenia i ryzyka.
„Co 5 lat wszystkie węże powinny być poddane próbie maksymalnego ciśnienia roboczego.”
PN-EN 671-3:2009, pkt 6.2
Interpretacja autora: roczny przegląd urządzenia i pięcioletnia próba ciśnieniowa wszystkich węży to dwa odrębne obowiązki. Dlatego wykonanie samego pomiaru wydajności nie zamyka pełnego zakresu konserwacji.
Przykład z praktyki: najpierw podczas przeglądu wąż rozwija się całkowicie, poddaje ciśnieniu i ogląda na całej długości. Następnie sprawdza się dostęp, oznakowanie, korozję, wycieki, zamocowanie, działanie zaworu, prądownicę, zwijadło, przepływ i manometr. Na końcu zapisuje się wynik, naprawy, termin kolejnej kontroli oraz identyfikację urządzenia.
Najczęstsze błędy w projekcie i odbiorze
- Kwalifikacja po nazwie budynku – bez sprawdzenia kategorii, wysokości, powierzchni i wyjątków z § 19.
- Mylenie hydrantu 52 z zaworem 52 – mimo że zawór nie ma wyposażenia w wąż.
- Sprawdzanie tylko ciśnienia statycznego – bez przepływu i bez wymaganej jednoczesności.
- Rysowanie zasięgu przez ściany – bez rzeczywistej trasy rozwinięcia węża i rzutu prądu.
- Automatyczne przyjmowanie zbiornika z pompownią – bez oceny możliwości bezpośredniego zasilania z sieci.
- Traktowanie czerwonej farby jako odbioru instalacji – zamiast badań, obliczeń, oznakowania i dokumentacji.
Przeczytaj także
Wymagania dla instalacji hydrantowej – checklista projektanta
- Najpierw ustal granice i kategorię każdej strefy pożarowej.
- Następnie sprawdź grupę wysokości, liczbę kondygnacji i funkcję garażu.
- Ponadto określ powierzchnię oraz gęstość obciążenia ogniowego.
- Na tej podstawie dobierz hydrant 25, 33, 52 i – niezależnie – ewentualny zawór 52.
- Z kolei urządzenia rozmieść przy drogach komunikacji i potwierdź pełny zasięg.
- Jednocześnie przyjmij właściwą liczbę równocześnie działających punktów.
- Następnie oblicz przepływ i straty do punktu niekorzystnego.
- Ponadto sprawdź ciśnienie minimalne oraz dopuszczalne maksimum.
- Na końcu zweryfikuj źródło, czas zasilania i ewentualną pompownię lub zbiornik.
- Ostatecznie uzgodnij projekt z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i zaplanuj próby odbiorcze.
Ponadto w sprawie zakresu uprawnień projektowych warto sprawdzić poradnik jak zdobyć uprawnienia budowlane sanitarne. Natomiast ostateczny zakres opracowania i uzgodnienia należy każdorazowo odnieść do charakteru robót oraz aktualnych przepisów.
Podsumowanie: wymagania dla instalacji hydrantowej bez uproszczeń
W podsumowaniu prawidłowe wymagania dla instalacji hydrantowej tworzą ciąg decyzji: kwalifikacja strefy, typ urządzenia, zasięg, jednoczesność, hydraulika oraz sposób zasilania. Dopiero wynik całej analizy pozwala potwierdzić zgodność projektu.
Najważniejsze jest więc odejście od skrótów. Dlatego nie każdy obiekt ZL III ma próg 200 m², nie każdy układ wymaga własnego zbiornika, a 0,2 MPa bez przepływu nie potwierdza sprawności. Z kolei PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2 opisują wyroby, natomiast PN-EN 671-3 porządkuje ich utrzymanie przez cały okres eksploatacji.
FAQ – wymagania dla instalacji hydrantowej
Zależy to od kategorii, wysokości i powierzchni strefy. W niskich i średniowysokich budynkach ZL I, II i V próg wynosi ponad 200 m². Dla ZL III obowiązują progi 200 albo 1000 m² zależnie od wysokości i szczególnego układu stref. W budynkach wysokich i wysokościowych hydrant 25 stosuje się na każdej kondygnacji poza kondygnacją obejmującą wyłącznie ZL IV.
W zamkniętym garażu jednokondygnacyjnym hydrant 33 jest wymagany przy więcej niż 10 stanowiskach. W garażu wielokondygnacyjnym § 19 nie uzależnia obowiązku od liczby stanowisk.
Minimalna wydajność na wylocie prądownicy wynosi odpowiednio: 1,0 dm³/s dla hydrantu 25, 1,5 dm³/s dla hydrantu 33 oraz 2,5 dm³/s dla hydrantu 52. Dla zaworu 52 jest to również 2,5 dm³/s.
Ciśnienie ma zapewnić wymaganą wydajność i nie może być mniejsze niż 0,2 MPa. Maksymalnie jest to 1,2 MPa na zaworze odcinającym hydrantu 25 oraz 0,7 MPa na zaworach hydrantów 33 i 52 oraz na zaworze 52.
Nie. § 24 dopuszcza zasilanie z zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej albo ze zbiorników, bezpośrednio lub przez pompownię. Wybrany układ musi jednak zapewnić wymagany przepływ, ciśnienie, jednoczesność i czas zasilania. Dla budynków wysokich i wysokościowych obowiązują dodatkowe wymagania dotyczące zapasu wody.
Przegląd i konserwację wykonuje się w terminach producenta, nie rzadziej niż raz w roku. Wszystkie węże hydrantów wewnętrznych poddaje się raz na 5 lat próbie na maksymalne ciśnienie robocze zgodnie z PN-EN 671-3:2009.
